راهنمای تنظیم زیج حیاتی
راهنمای تنظیم زیج حیاتی
در بالا و وسط صفحه زیج نام دانشگاه یا دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشت درمانی، مرکز بهداشت شهرستان و واحد مربوطه (خانه بهداشت، پایگاه بهداشت ضمیمه یا غیر ضمیمه) ثبت میشود.
درادامه کار علاوه بر توجه به دو «راهنما» در دو طرف بالای زیج و زیرنویسهای هر یک از جداول نحوه ثبت اطلاعات در هر یک از جداول زیج حیاتی توضیح داده میشود.
1- جدول جمعیت بر حسب سن و جنس
در جدول مذکور، جمعیت تحت پوشش خانه بهداشت را بر حسب روستاهای اصلی و قمر و کل، مطابق با سرشماری که در ابتدای هر سال (فروردین یا اردیبهشت) انجام میگیرد به تفکیک گروههای سنی و جنسی ثبت کنید.
توجه داشته باشید که ستونهای مربوط به جمعیت زنان در فاصله سنی 10 تا 49 سال، (هر یک از ردیفهای 10 تا 14 سال، 15 تا 19 سال، 20 تا 24 سال و ...) به دو قسمت تقسیم شده است. همانطور که در زیرنویس جدول هم میبینید در هر سطح، ستون سمت راست (یعنی ستون سفید) برای نوشتن کل جمعیت زنان، ستون چپ (یعنی رنگی) برای ثبت رقم جمعیت زنان همسردار در آن گروه سنی است، سپس مجموع جمعهای هر در زیر ستون جمع نوشته میشود. (جدول شماره یک)
2- جدول تولد بر حسب وزن و جنس نوزاد، سن مادر و شرایط زمان
این جدول خود به 5 قسمت تقسیم شده است و اطلاعات در هر بخش به تفکیک روستای اصلی و قمر برای مناطق روستایی و در مناطق شهری، جداگانه ثبت میشود:
بخش اول: تعداد دختران و پسران مرده به دنیا آمده به روش چوبخطی علامت زده میشود مردهزایی عبارتست از: مرگ جنین از شروع هفته 22 بارداری تا زمان زایمان به گونهای که بعد از جداشدن از مادر نفس نمیکشد و یا هیچ علامتی مبنی بر وجود حیات مانند ضربان قلب و یا حرکات ارادی را نشان نمیدهد.
بخش دوم: مربوط به تعداد کل نوزادان زنده متولد شده و جنس آنهاست که به تفکیک روستای اصلی و قمر ثبت میشود.
بخش سوم: مربوط به وزن هنگام تولد نوزاد زنده به دنیا آمده بر حسب جنس اوست. چنانچه وزن هنگام تولددر دست نبود میتوانید وزن روز دهم تولد را اندازه بگیرید، زیرا بعد از تولد تا روز هفتم وزن کودک اندکی کم میشود و بعد مجدداً رو به افزایش میگذارد به طوری که درست روز دهم تولد، وزن او معادل وزن روز تولدش میشود.
تعداد نوزادانی را که وزنشان کمتر از 2500 گرم باشد در دو ستون اول این قسمت و آنهایی را که وزنشان 2500 گرم یا بیشتر است در دو ستون بعدی علامت بزنید در دو ستون آخر این بخش تعداد نوزادانی ثبت میشود که موفق به وزن کردن آنها نشدهاید.
بخش چهارم: مربوطه به سن مادر در هر تولد زنده نوزاد اوست. توجه داشته باشید که اگر حاصل زایمان 2 یا چند نوزاد (دو قلو یا بیشتر) است باید برای هر یک از تولدهای زنده در قسمت سن مادر یک علامت زده شود یعنی برای دو قلو، 2 باز علامت زده میشود زیرا دراین بخش از جدول تعداد تولدها مطرح است.
در نهایت مجموع ارقام درون ستونهای این بخش با ارقام دوم و سوم این جدول مساوی خواهند بود.
بخش پنجم: در برگیرنده شرایط زایمان در بیمارستان یا منزل زائو است. چنانچه زایمان در بیمارستان یا زایشگاه انجام شده باشد تعداد آنها را در ستون مربوط، علامت بزنید و اگر زایمان در منزل زائو انجام گرفته باشد بر حسب اینکه کمککننده به زایمان چه کسی است در ستونهای زیر آن علامت بگذارید.
دقت کنید که اگر حاصل زایمان دو قلو یا چند قلو باشد در این بخش فقط یک بار ثبت میشود زیرا تعداد زایمان مدنظر است و به این ترتیب میتوان درصد دو قلوزایی را هم به دست آورد. ( در واقع اختلاف بین مجموع نوزادان زنده و مرده به دنیا آمده از این ستون، تعداد دو قلوها را نشان میدهد.) ماماهای محلی و ماماهای روستایی که تحصیلات رسمی مامایی را نگذراندهاند در صورت گذراندن دورههای آموزشی که توسط مرکز بهداشت برگزار میگردد به عنوان مامای دیده دیده تقلی میشوند ولی چنانچه این دوره آموزشی را نگذرانده باشند باید به عنوان مامای دوره ندیده به حساب آیند.
زایمان در بیمارستان یا زایشگاه: به مواردی اطلاق میشود که زایمان در داخل بیمارستان، زایشگاه، تسهیلات زایمانی و یا مطب پزشک انجام شده باشد.
زایمان در منزل: هر زایمانی که در محلی غیر از بیمارستان، زایشگاه، تسهیلات زایمانی و مطب پزشک، انجام گرفته باشد زایمان در منزل حساب میشود. توجه داشته باشید که کل این جدول به صورت چوب خطی تکمیل میشود.
نکات مورد توجه:
الف) چنانچه مادر دو قلو زائید و هر دو زنده به دنیا آمدند، در ستون مردهزایی هیچ علامتی زده نمیشود در ستون متولدین زنده بر حسب جنس نوزاد، 2 علامت زده میشود در ستون سن مادر در این تولد 2 علامت با توجه به سن مادر و در ستون شرایط زایمان بر حسب محل و فرد کمک کننده به زایمان فقط یک علامت زده میشود.
ب) چنانچه مادری دو قلو زائید و هر دو مرده به دنیا آمدند، در ستون مردهزائی بر حسب جنس، 2 علامت زده میشود در ستون متولدین زنده، هیچ علامتی ندارد، در ستون مادر در این تولد زنده نیز علامتی زده نمیشود ودر ستون شرایط زایمان بر حسب محل زایمان و فرد کمک کننده فقط یک علامت زده میشود.
پ) چنانچه مادری دو قلو زائید و یکی از نوزادان مرده به دنیا آمد و دیگری زنده بود، در ستون مردهزائی بر حسب جنس نوزاد مرده به دنیا آمده، یک علامت در ستون متولدین زنده نیز بر حسب جنس نوزاد متولد شده یک علامت، در ستون سن مادر فقط یک علامت و در ستون شرایط زایمان نیز یک علامت زده میشود.
ت) چنانچه به طور استثنایی در یک زایمان دو قلو یکی از تولدها در منزل و دیگری در زایشگاه اتفاق افتاد، در ستون شرایط زایمان فقط محل زایمان آخرین تولد ثبت میشود.
3- جدول مرگ مادران به دلیل عوارض حاملگی و زایمان بر حسب سن مادر و علت مرگ:
این جدول را به تفکیک روستاهای اصلی وقمر برای مناطق روستایی و در مناطق شهری فقط در ستون مربوط به جمعیت شهری / روستای اصلی و بر حسب گروههای سنی مادران از 10 تا 49 سال برای علت مرگ مادر به روش چوب خطی پر کنید.
در پر کردن این جدول به تعاریف زیر توجه فرمائید:
خونریزی: اگر مادر در طول بارداری یا در حین زایمان و یا تا 42 روز بعد از زایمان به علت خونریزی از مجرای زایمانی فوت کند، باید در ردیف مرگ به علت خونریزی یک علامت زده شود.
عفونت بعد از زایمان: اگر بعد از 24 ساعت اول تا 6 هفته پس از زایمان (42 روز) مادر به دنبال تب 38 درجه یا بیشتر فوت کند به عنوان عفونت بعد از زایمان ثبت شود.
مسمومیت حاملگی (پره اکلامپسی) : عبارت است از:
· فشار خون بالا همراه با وجود پروتئین (آلبومین) در ادرار و یا فشار خون بالا همراه با ورم اندامها (ورم دستها و صورت یا تمام بدن)، افزایش وزن ناگهانی (یک کیلوگرم یا بیشتر در هفته) و سردرد و تاری دید. اگر این علائم همرا با تشنج باشد به آن اکلامپسی گویند.
چنانچه مادر درطول بارداری، حین زایمان و یا 42 روز بعد از زایمان به دلایل فوق فوت نماید در مسمومیت حاملگی محسوب میشود.
بیماریهای قلبی: اگر مرگ مادر در دوران بارداری، حین زایمان یا تا 42 روز بعد از زایمان به تشخیص پزشک به علت داشتن عارضه قلبی مادر باشد، در این قسمت علامت زده میشود.
سایر علل: علتی غیر از چهار علت فوق باشد در ردیف «سایر علل» ثبت میشود به طور مثال مادرانی که ناراحتیهای کلیوی، عروقی و زایمانهای مشکل و غیر طبیعی دارند در صورت عدم مراقبتهای لازم در دوران بارداری باعث تشدید بیماری شده و در بعضی از موارد مرگ عارض خواهد شد.. در این صورت بایستی در ردیف سایر علل منظور گردد. بدیهی است مرگهایی از قبیل حوادث، سوانح و قتل و خودکشی که مربوط به عوارض حاملگی و زایمان نمیباشد در هیچ یک از ستونهای این جدول ثبت نخواهد شد.
|
توجه داشته باشید که اگر مرگ مادر در طول دوران بارداری، حین زایمان و یا تا 42 روز پس از زایمان به علتهای دیگری مثل حوادث پیش آمده باشد نبایستی به عنوان مرگ مادر ثبت شود. |
4- جدول مرگ بر حسب سن و جنس:
در این جدول آمار مرگ در مناطق شهری یا روستاهای تحت پوشش به تفکیک منطقه سکونت فرد و بر حسب جنس و سن به صورت چوبخطی ثبت میشود توجه داشته باشید که باید همه مرگهایی که در محدوده واحد بهداشتی درمانی اتفاق میافتد ثبت گردد. دقت کنید وقتی گفته شود، «کمتر از یک ماه» یعنی از بدو تولد تا 29 روزگی کامل و « یک ماه تا کمتر از یکسال» یعنی از روز 30 تولد تا وقتی که سن کودک به 11 ماه و 29 روز برسد و یا در مورد «1 تا 4 سال» یعنی درست از وقتی 365 روز از تولد کودک گذشته باشد تا زمانی که 4 سال و 11 ماه و 29 روزگی او باشد و به همین ترتیب برای بقیه گروههای سن.
1- جدول علت مرگ در کودکان کمتر از پنج سال:
تعداد کودکان فوتشدهای را که کمتر از یک ماه، یک ماه تا کمتر از یک سال و یک سال تا کمتر از پنج سال داشتهاند (با همان تعاریفی که در توضیح مربوط به جدول مرگ آمد) بر حسب علت مرگ آنها در مکان مربوط، روش چوبخطی ثبت کنید. برای ثبت موارد به عنوان بالای هر ستون توجه داشته باشید. محلهایی که بروز مرگ به علتهای خاص در سنین مربوطه غیر ممکن میباشد در این جدول با رنگ تیره مشخص گردیده است.
1-5مرگ ناشی از عارضه کمبود وزن هنگام تولد:
مرگ نوزادی که بعد از هفته سی و هفتم (37) بارداری مادر با وزن هنگام تولد کمتر از 2500 گرم به دنیا آمده است و حداکثر تا پایان اولین ماه زندگی به دلیل عوارض ناشی از این کمبود وزن هنگام تولد مرده باشد در این قسمت ثبت میشود.
مرگ نوزادی که قبل از هفته سی و هفتم (37) بارداری به دنیا آمده باشد (خواه با وزن زمان تولد کم یا طبیعی) و تا حداکثر پایان اولین ماه زندگی به دلیل عوارض ناشی از این تولد زودرس، مرده باشد در این قسمت ثبت میگردد.
3-5 مرگ ناشی از بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن:
شامل مرگ به علت سرخک، سرخجه، اوریون، کزاز، سیاه سرفه، فلج اطفال، هپاتیت B ،دیفتری و سل است.
4-5 مرگ نوزاد از صدمان زایمان: چنانچه نوزادی با علائم حیاتی (زنده) به دنیا آید، ناهنجاری مادرزادی آشکاری نداشته باشد ولی علائم حیاتی او ضعیف باشند به طوری که به اقدامات اولیه احیاء نوزاد پاسخ ندهد و حداکثر تا یک ساعت پس از زایمان بمیرد در این قسمت علامت زده میشود.
5-5 مرگ ناشی از ناهنجاریهای مادرزادی:
مرگ نوزاد که با علائم حیاتی به دنیا آمده باشد ( زنده بدنیا آمده) چنانچه پس از تولد ناهنجاری واضح و مشهودی (شکاف کام بزرگ، ناهنجاری بینی و شکم و ...) داشته باشد که منجر به مرگ نوزاد گردیده باید در قسمت مرگ کمتر از یک ماهگی به دلیل ناهنجاری مادرزادی ثبت گردد. در صورتی که ناهنجاری واضح و آشکار ندشت، تشخیص مرگ به علت ناهنجاری فقط با پزشک خواهد بود.
6-5 مرگ ناشی از حوادث، مسمومیتها و سوختگیها:
چنانچه کودک زیر پنج سالی به دلیل حادثه، مسمومیت یا سوختگی فوت کرد هر چند که زمینه بیماریهای دیگری هم داشته باشد باید در این قسمت ثبت گردد.
2- جدول پوشش تنظیم خانواده بر حسب نوع روش در آخرین روز هر فصل:
در روز آخر هر فصل (31 خرداد، 31 شهریور، 30 آذر، 29 اسفند) تعداد افرادی (یا زن و یا شوهرهایی) را که از هر نوع وسیله یا روش پیشگیری از حاملگی استفاده میکنند از دفتر مربوط، شمارش کرده و در محل مخصوص به خود بنویسید. در تنظیم این جدول، هدف، وضعیت یک فصل کامل نیست بلکه فقط آخرین روزهر فصل ملاک قرار میگیرد چنانچه فرد در آخرین روز آن ماه خاص (خرداد، شهریور، آذر و اسفند) هنوز تحت پوشش روش تنظیم خانواده باشد به عنوان یک مورد ثبت میشود.
توجه داشته باشید که تعداد افراد ثبت میشود نه تعداد وسایلی که از آنها استفاده شده است. یعنی مثلاً اگر زن یا شوهری 5 بسته کاندوم و یا 5 بسته قرص دریافت کرده باشد فقط یک نفر به حساب میآید نه 5 نفر.
دقت کنید که در پایان آخرین روز هر فصل تعداد افرادی که از وسیله مورد نظر استفاده میکنند باید در محل مخصوص خود ثبت شوند، نه فقط تعداد افرادی که در آن زمان وسیله دریافت کردهاند. یعنی اگر فردی در پایان خرداد ماه برای سه ماه بعد قرص دریافت کرد و بهورز یا کارمند بهداشتی مطمئن بود که در سه ماه بعد قرصها را استفاده میکند در پایان روز ماه شهریور نیز باید این فرد را به حساب آورد. در پر کردن این جدول اطمینان بهورز یا کاردان بهداشتی نسبت به استفاده از هر یک از وسایل یا روشها شرط اصلی است. یعنی اگر خانمی که در ماه خرداد تحت پوشش قرص است چنانچه تا 31 خرداد هنوز این روش را ترک نکرده باشد یک مورد به حساب میآید و خانمی که در اواخر همان ماه (28 خرداد) قرص را شروع کرده است در 31 خرداد به عنوان یک مورد ثبت میشود.
و یا اگر زنی از ماه مرداد، قرص جلوگیری مصرف کرد از پایان شهریور ماه به بعد تا زمان قطع قرص هر بار باید در آمار ثبت شود.
در مورد تعداد افرادی که اقدام به بستن لولهها کردهاند (زن یا مرد) تعداد کل آنها نیز در آخرین روز پایان هر فصل در ستون مربوط ثبت میشود، (چنانچه به جای انجام این کار اقدام به جمع تجمعی اعداد نمائید این خطر وجود دارد که در میان مردان و زنان تحت پوشش مهاجرت یا مرگی حادث شود و آمار آنها دقیقاً ثبت نگردد.) پس اگر زنی در ماه خرداد اقدام به بستن لولههای رحمی کند از خرداد ماه به بعد تا پایان 49 سالگی خود اگر نمیرد و مهاجرت نکند هر بار در قسمت مربوط ثبت میگردد (در مورد وازکتومی مردان نیز باید سن زن مطرح باشد)
روش طبیعی: به استفاده از روشهای غیر دارویی و غیر مکانیکی برای پیشگیری از بارداری در روزهایی که امکان باروری وجود داشته باشد گویند این روشها عبارتند از (روش ریتمیک (دورهای یا تقویتی)، روش موکوس گردن رحم (روش تخمکگذاری)، روش شیردهی، روش دمای پایه بدن و روش نزدیکی منقطع.
در قسمت سایر تعداد افرادی نوشته میشود که از روشها و وسایلی غیر از آنها که ثبت شدهاند، استفاده میکنند.
چنانچه خانمی نازا (عقیم)، یائسه بوده و یا هیستر کتومی (برداشتن رحم) نموده، در این جدول فوق محاسبه نمیگردد.
3- دایره زیج حیاتی مربوط به تولد زنده و مرگ بر حسب ماههای سال
در دایره مرکزی (سفید) سالی را که آمار آن سال درفرم زیج حیاتی ثبت میشود بنویسید. مثلا سال 1388 برای دوایر دیگر در پایان هر ماه عدد مربوط به آن ماه را از جداول مربوط استخراج کنید و به ترتیب زیر در دایره زیج به تفکیک روستای اصلی و قمر برای مناطق روستایی و برای مراکز شهری (فقط مربعها ¨) ثبت نمایید.
دایره زرد: نشان دهنده متولدین زنده است.
دایره نارنجی: نشان دهنده مرگ کودکان زیر یک سال است.
دایره سبز: مرگ کودکان یکسال تا کمتر از پنج سال را نشان میدهد.
دایره آبی: مرگ پنج سال به بالا را نشان میدهد.
هر کدام از اعداد درون دایره زیج حیاتی با سایر جداول کنترل و چک میشود. بنابراین باید در ثبت اعداد دقت زیاد شود به خاطر داشته باشید اعدادی را که در دایره زیج حیاتی ثبت میکنید، طوری نوشته شود که بدون چرخش دایره به راحتی از روبرو قابل خواندن باشد.
4- جدول استفاده از نمک یددار:
با توجه به پایش و یدسنجی نمک مصرفی خانوارها و ثبت نتیجه آن در پروندههای خانوار، تعداد خانوارهائی که از نمک یددار استفاده مینمایند به تفکیک روستای اصلی و قمر در جدول مربوطه ثبت میگردد.
که در واحدهای بهداشتی درمانی به غیر از جدول مربوط به آمار جمعیت تحت پوشش به تفکیک سن و جنس، دایره زیج حیاتی، جدول تنظیم خانواده و جدول استفاده از نمک یددار که دادهها به عدد در آنها ثبت میشود، بقیه جداول اطلاعات به صورت چوبخطی ثبت میگردد ولی در مراکز شهرستان و مراکز استان زیج نهایی پس از استخراج از کامیپوتر برای تمام جداول با عدد و رقم نوشته میشود.
در ابتدای هر سال باید زیجهای حیاتی سال قبل خانههای بهداشت، یا پایگاههای بهداشت از تمام آن مراکز جمعآوری گردد و عیناً وارد کامپیوتر شود و دیسکت اطلاعاتی آن حداکثر تا پایان اردیبهشتماه به مرکز گسترش شبکهها بهداشتی درمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارسال گردد.
جداول زیج حیاتی را کنترل نموده و در صورت وجود اشکال نسبت به اصلاح آن با استفاده از نکات ذیل اقدام گردد:
1. در جدول شماره 1 کل زنان میبایستی برابر و یا بیشتر از کل زنان شوهردار باشد.
الف) تعدا نوزادان به دنیا آمده پسر و دختر با تعداد نوزادان وزن شده پسر ودختر بایستی برابر و یا بیشتر باشد در غیر این صورت دارای اشکال است.
ب) تعداد نوزادان به دنیا آمده پسر و دختر میبایستی با سن مادر در این تولد زنده برابر باشد در غیر این صورت دارای اشکال است.
ج) تعداد نوزادان زنده به دنیا آمده و نوزادان مرده به دنیا آمده پسر و دختر بایستی با شرایط زایمان برابر و یا بیشتر باشد در صورت بیشتر بودن نشان دهنده دوقلو یا چند قلوزائی خواهد بود در غیر این صورت دارای اشکال است.
3- مرگ مادران در جدول شماره 3 میبایستی از مرگ مادران همان گروه سنی در جدول شماره 4 کمتر باشد.
4- مرگ کمتر از یک ماه و یکماه تا کمتر از یک سال جدول شماره 4 با مرگ کمتر از یکماه و یکماه تا کمتر از یکسال و در جدول شماره 5 برابر باشد.
5- مرگ کمتر از یک سال، مرگ یک سال تا کمتر از پنج سال و مرگ پنج سال و بالاتر در جدول شماره 4 و جدول شماره 7 و گردونه زیج حیاتی برابر باشد.
6- جمعیت تحت پوشش تنظیم خانواده در جدول شماره 6 میبایستی با جمعیت زنان شوهردار در جدول شماره 1 برابر و یا کمتر باشند.
ب ـ درج اطلاعات مربوط به سرشماری در جدول جمعیت بر حسب سن و جنس در زیج حیاتی
پس از تکمیل و تصحیح اطلاعات سرشماری باید اطلاعات ثبت شده در صفحه دوم پرونده خانوار بر حسب سن و جنس درشروع سال جدید به جدول جمعیت، در زیج حیاتی منتقل شود. انتقال اطلاعات مزبور به این جدول موجب خواهد شد تا کارکنان بهداشتی از ترکیب سنی و جنسی جمعیت تحت پوشش اطلاع یابند. جمعیت هر یک از گروههای سنی میتواند اطلاعات اولیه را برای برنامههای بهداشتی که برای آن آن گروه طراحی گردیده به دست دهد. علاوه بر این با استفاده از این جدول اطلاعات به زیج حیاتی از اهمیت خاصی برای اجرای برنامههای مختلف بهداشتی برخوردار است. برای آنکه این اطلاعات با دقت بیشتری در جدول اشاره شده ثبت شود و پس از اتمام ثبت، قابل کنترل باشد، فرم استخراج اطلاعات سرشماری بر حسب سن، جنس و وضعیت تأهل زنان طراحی شده است. این فرم شامل 22 ستون اصلی است. ستون نخست مربوط به شماره ردیف و ستون دوم مربوط به شماره پرونده خانوار است. سایر ستونهای اصلی مربوط به گروههای مختلف سنی است. هر ستون اصلی به ستونهای فرعی تقسیم شده است که در آنها افراد مذکر و مؤنث از یکدیگر تفکیک میشوند؛ (حرف «م» برای افراد مذکر و حرف «ز» برای افراد مؤنث). در فاصله بین سنین 10 تا 49 سال، زنان شوهردار نیز در یک ستون فرعی دیگر ذکر شدهاند؛ (حروف «ز. ش») ستون آخر مربوط به جمع افراد خانوار است. پس از تکمیل پرونده خانوار در پایان سرشماری برای هر پرونده یک ردیف از جدول فوق تکمیل میشود. بدین ترتیب که براساس سال تولد برای هر فرد یک ستون با مداد چوبخط زده میشود. باید دقت کرد که برای زنان شوهردار 10 تا 49 ساله یک بار در ستون مربوط به حرف «ز» و یک بار در ستون مربوط به حروف «ز.ش» چوبخط زده میشود. در ستون جمع افراد خانوار باید تعداد کل افراد خانوار ذکر شود. البته باید دقت کرد که زنان شوهردار دوباره محاسبه نشوند (یک بار در ستون «زش» و یک با در ستون «ش»). برای راحتی کار بهتر است جمع افراد خانوار را از روی پروندة خانوار بنویسیم.
مطلب مهم دیگر در تکمیل ستونها نحوة محاسبة سن افراد است. فرد زیر یک سال به شخصی اطلاق میشود که سن وی کمتر از 11 ماه و 29 روز باشد و افرادگروه 1 تا 4 سال افرادی هستند که سن آنها بین 12 ماه کامل تا پایان 4 سالگی (4 سال و یازده ماه و 29 روز) است. گروه 5 تا 9 ساله نیز افرادی هستند که سن آنها بین 5 سال کامل تا 9 سال و یازده ماه و 29 روز است. بنابراین برای سرشماری سال 80 کسانی که در سال 1379 متولد شدهاند، افراد زیر یک سال و کسانی که در سالهای 78، 77، 76، 75 متولد شدهاند گروه افراد 1 تا 4 سال ( این ستون شامل 4 سال است.) و کسانی که در سالهای 74، 73، 72، 71، 70 متولد شدهاند گروه 5 تا 9 سال محسوب میشوند. (ستون اخیر شامل 5 سال است). برای دقت بیشتر در محاسبه سن بهتر است سالهای تولدمربوط به هر گروه سنی رادر هر دوره از سرشماری سالیانه در ردیف دوم ثبت کرد.
ردیف انتهایی فرم مربوط به جمع هر ستون است. جمع ردیف آخر میبایست بدون محاسبة چوبخط های مربوط به زنان شوهردار در مربع انتهایی جدول ثبت شود. این جمع باید با جمع مربوط به ستون آخر یکسان باشد. بهورزان در پایان هر روز از سرشماری میبایست اطلاعات پروندة خانوار در جداول مزبور ثبت و در پایان سرشماری آنها را با یکدیگر جمع و به جدول جمعیت بر حسب سن و جنس در زیج حیاتی منتقل نمایند. اطلاعات زیج حیاتی روستاها در مرکز بهداشت شهرستان و مرکز بهداشت استان و سطح وزارتخانه جمعبندی و تحلیل میشوند.
تذکر مهم: درج اطلاعات در فرم استخراج اطلاعات سرشماری و نیز جداول جمعیت بر حسب سن و جنس میبایست برای روستاهای اصلی و قمر به صورت جداگانه صورت گیرد. بدین منظور در جدول جمعیت بر حسب سن و جنس ستون مربوط به روستای اصلی و قمر جدا شده و یک ستون نیز به جمع آنها اختصاص داده شده است. (ستون کل که از جمع ارقام مربوط به ستون روستای اصلی و قمر به دست میآید.)
º روش محاسبه سن افراد:
برای محاسبة سن افراد در یک زمان خاص باید تاریخی را که میخواهیم سن فرد را محاسبه نماییم و تاریخ تولد فرد را به تفکیک روز، ماه و سال نوشته و سپس عدد مربوط به روز، ماه و سال تولد را به ترتیب از عددهای مزبور درتاریخ محاسبه کم کنیم. چنانچه تفریق عددهای مربوط به روز و ماه تاریخ ولادت از تاریح محاسبة سن به دلیل بزرگتر بودن هر یک از این اعداد ممکن نباشد به سادگی میتوان با خرد کردن یک ماه به 30 روز و یا یک سال به 12 ماه، به روز یا ماه تاریخ محاسبه اضافه کرد.
حل: 20/0/19 = 20/5/60-40/5/79 = 20/5/60 – 10/6/79
طبق این محاسبه سن فرد در تاریخ ذکر شده 19 سال و 20 روز است.
این مرکز قصد دارد با ارائه اطلاعات علمی و به اشتراک گذاری فایل ها و مطالب مورد نیاز مراکز آموزش بهورزی گامی در جهت ارتقاء وضعیت مراکز آموزش بهورزی بردارد امیداست دوستان و همکاران محترم با ارائه نظرات و پیشنهادات سازنده و ارسال مطالب ما را یاری فرمایند. انشاءاله